Hệ phái Gelug Phật giáo Tây Tạng (དགེ་ ལུགས་ པ །)

Hệ phái Gelug Phật giáo Tây Tạng (དགེ་ ལུགས་ པ །)

Hệ phái Gelugpa (དགེ་ ལུགས་ པ །) của Phật giáo Tây Tạng, mặc dù là phái trẻ nhất, nhưng lại là trường phái tư tưởng lớn nhất và quan trọng nhất. Xuất hiện vào Thế kỷ 15 thông qua những nỗ lực cải cách của Tsongkhapa, sự tuân theo hệ phái Gelugpa được coi là hình thức thuần túy nhất của Phật giáo Tây Tạng.

Giáo phái đạt được đỉnh cao vào thế kỷ 17 với sự hỗ trợ rất lớn từ người Mông Cổ và Tây Tạng, được truyền cảm hứng từ Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 đầy bí ẩn. Giáo phái Gelugpa vẫn nắm quyền ở Cao nguyên Trung Tây Tạng cho đến khi Trung Quốc xâm lược Tây Tạng vào những năm 1950.

Xem bài viết này trên Instagram

Bài viết do ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ། (@lhundupgyamtso) chia sẻ

Xem thêm những hệ phái chính khác của Phật giáo Tây Tạng:

Sự hình thành hệ phái Gelugpa

Hệ phái Gelugpa (Gelug) được thành lập bởi Tsongkhapa, một nhà sư cải cách và là một học giả Tây Tạng vĩ đại. Tsongkhapa (1357-1419) bắt đầu theo học với một Lạt ma địa phương Sakya khi còn rất trẻ. Ông đã du hành đến miền trung Tây Tạng và nghiên cứu ở tất cả các tu viện lớn để thu nhận kiến ​​thức về triết học, y học Tây Tạng, thực hành Mahamurda, và yoga mật tông của Atisha.

Xem bài viết này trên Instagram

Bài viết do Lama Thanka Artists (@lama.thanka) chia sẻ

Tsongkhapa đặc biệt được truyền cảm hứng bởi giáo lý Madhyamika của Long Thọ. Ông thuyết giảng về kỷ luật tu viện và khuyến khích quay trở lại các học thuyết bảo thủ của Phật giáo. Được coi là biểu hiện của Bồ tát Trí tuệ, Jampelyan (Văn Thù), các môn đồ của Tsongkhapa đã xây dựng cho ngài Tu viện Ganden ở Netang gần Lhasa vào năm 1409.

Xem bài viết này trên Instagram

Bài viết do Imprints5 (@imprints5) chia sẻ

Người sáng lập Tsongkhapa vốn là một nhà sư Kadam nên ngôi trường này còn được gọi là Tân Kadam.

Sau khi ngài qua đời, các học trò của Tsongkhapa đã xây dựng một trường phái Phật giáo Tây Tạng mới dựa trên những lời dạy của ngài và đặt tên là ‘Gelug’ có nghĩa là truyền thống đạo đức.

Hầu hết các tu viện thuộc hệ phái Gelug đều rất tráng lệ và là nơi có số lượng lớn các nhà sư và các tác phẩm điêu khắc Phật giáo tinh xảo. Họ tuân theo một hệ thống nghiên cứu thánh thư nghiêm ngặt. Giáo phái Gelug đã trở thành một giáo phái Phật giáo Tây Tạng có ảnh hưởng lớn.

Xem bài viết này trên Instagram

Bài viết do ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ། (@lhundupgyamtso) chia sẻ

Sự phát triển Gelug thành hệ phái ảnh hưởng nhất Tây Tạng

Vào cuối triều đại nhà Minh (1368-1644) và đầu triều đại nhà Thanh (1644-1911), ảnh hưởng của giáo phái lan rộng hơn đến Cao nguyên Mông Cổ và một phần của Tân Cương. Hệ thống luân hồi của Đạt Lai Lạt Ma và Panchen Lama (Ban Thiền Lạt Ma) được hình thành.

Với sự hậu thuẫn của chính quyền triều đình nhà Minh và nhà Thanh, các chính phủ đã chính thức phong tước hiệu cho các vị Đạt lai và Ban Thiền Lạt ma, hệ phái Gelug dần trở thành giáo phái tôn giáo hàng đầu ở Tây Tạng. Nó được người dân Khu tự trị Tây Tạng vô cùng coi trọng và vẫn có ảnh hưởng trong suốt sáu thế kỷ.

Một phần của sự phát triển đỉnh cao là do nó đã lật đổ “đối thủ chính” Bka’-brgyud-pa (một giáo phái của Phật giáo Tây Tạng). Hệ phái Bka’-brgyud-pa hiện nay là hệ phái ảnh hưởng nhất tại Bhutan.

Xem bài viết này trên Instagram

Bài viết do ?????? ?????? ??????? (@ritualthanka.official) chia sẻ

Hệ phái Gelug đã tiếp thu từ các môn phái khác trong việc phát triển truyền thống của riêng mình. Nó nhấn mạnh việc tuân thủ các kỷ luật tôn giáo và việc làm phù hợp với lời nói. Mọi chi tiết trong cuộc sống của các nhà sư phải tuân theo các quy tắc của Phật giáo. Hành vi mẫu mực của Tsongkhapa và những người theo ông đã khiến họ được mọi thành phần trong xã hội Tây Tạng kính trọng. Người ta nói rằng kể từ khi Tsongkhapa tuân thủ nghiêm ngặt các kỷ luật tôn giáo, cơ thể của ông ấy tỏa ra một hương thơm tự nhiên.

Hệ phái Gelug rất chú trọng đến việc nghiên cứu các kinh điển Phật giáo, và nhấn mạnh việc nắm bắt toàn bộ hệ thống Phật giáo Tây Tạng. Nó giải quyết mâu thuẫn giữa các học thuyết bí truyền và cấp tiến, vốn đã làm đau đầu Phật giáo Tây Tạng trong một thời gian dài. Các tu viện Gelug đôi khi giống trường đại học hơn là nơi thờ tự, với các giáo sư uyên bác và các sinh viên tu sĩ siêng năng.

Trong số các đệ tử được biết đến của Ngài có Gyaltsab (1364-1431), Jamchen Chojey (1355-1435), Khedrub (1385-1438), và Gendun Drupa (1391-1474). Các đệ tử của ông đã thành lập các tu viện lớn của phái Gelug như tu viện Sera của các tu viện Lhasa, DrepungTashillhunpo, đồng thời đưa ra truyền thống đội mũ vàng để phân biệt giữa các giáo phái.

Tu viện Drepung Tây Tạng
Tu viện Drepung Tây Tạng

Giới thiệu về Dalai Lama 5 và lãnh đạo Gelugpa

Trong thế kỷ 16, nhà lãnh đạo hùng mạnh của Mông Cổ lúc bấy giờ là Altan Khan đã phong tước vị Đạt Lai Lạt Ma cho Gendun Gyatso, vị tulku đầu tiên hay tái sinh của đệ tử lớn cuối cùng của Tsongkhapa, Gendun Drupa. Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 , Ngawang Lobsang Gyatso (1617-1682,) đã trở thành công cụ trong việc hình thành một liên minh thuận lợi với các nhà lãnh đạo Mông Cổ. Do đó, ông trở thành nhà lãnh đạo tinh thần và chính trị của toàn bộ khu vực Tây Tạng và hệ phái Gelugpa đạt đến đỉnh cao nhất trong thế kỷ 17.

Lời dạy của Gelugpa (Mũ vàng)

Các thực hành Gelugpa xoay quanh Lamrim, từ những lời dạy của Atisha, tập trung vào hành trình đi đến giác ngộ như lời dạy của Đức Phật. Sự tập trung có thể đạt được bằng cách thiền định và khơi dậy vị bồ tát bên trong. Trường phái Phật giáo hệ phái Gelug dựa trên truyền thống Kadam được Atisha thành lập vào Thế kỷ 11. Nó dạy theo quy tắc tu viện truyền thống như một phương tiện để đạt được trạng thái niết bàn.

Xem bài viết này trên Instagram

Bài viết do Nalanda Monastery (@nalanda.monastery) chia sẻ

Trường phái Gelug tập trung vào nghiên cứu triết học thuần túy của các luận thuyết cổ điển của Ấn Độ. Nó đặc biệt nhấn mạnh vào năm chủ đề chính được gọi là “Năm luận thuyết chính”:

  1. Bát nhã ba la mật (Trí tuệ hoàn thiện),
  2. Madhyamika (Trung đạo triết học),
  3. Paramana (Nhận thức hợp lệ),
  4. Tu viện (Luật tạng),
  5. Abhidharma (Hiện tượng học).

Những điều ước này được giảng dạy rất chi tiết bằng phương pháp phân tích. Những văn bản này được nghiên cứu trong khoảng thời gian 15 năm bằng cách sử dụng một số luận giải của Gelukpa; hầu hết chúng là duy nhất cho mỗi trường cao đẳng tu viện. Sau khi hoàn thành bằng cấp đó, một người sẽ nhận được một trong ba Bằng cấp Geshe, bằng cấp học thuật cao tương đương với các bậc thầy về triết học Phật giáo: bằng Dorampa, Tsogrampa và Lharampa (cao nhất).